Navigation

Hoe kan je een iets van werkelijkheid voor publiek overzichtelijk maken via een plattegrond. De verschillende openbaarvervoer wegen, bushaltes en culturele voorzieningen. Grafisch ontwerpers, architecten maar ook ruimtelijke ontwerpers hebben door de jaren heen verschillende plattegronden ontworpen. Op alles moet je letten maar het allerbelangrijkste is dat er een leesbare structuur in zit. Al is het een horloge die de tijd goed aangeeft of duidelijke ingangen van gebouwen. Er moet een logica in zitten en goede aanduidingen.

Gelijktijdig begon in het bedrijfsleven ook men meer pictogrammen te gebruiken in het straatbeeld en kijkveld van de mens. Nederlandse vormgevers zoals Piet Zwart, Sandberg en de ontwerpers van Total Design die nog in 1967 de bewegwijzering voor het nieuwe Schiphol ontworpen hebben daar grote kijk op. Deze ontwikkeling van pictogrammen was het gevolg van de economische voordelen met de bedoeling dat de gebruiker er genoegen aan neemt en de weg weet te vinden of informatie krijgt. Pictogrammen zijn ontworpen dat ze eenvoudig en helder zijn voor verschillende niveaus van de mens.

Maar heeft de bijdrage van het ontstaan van pictogrammen en infographics ook daarwerkelijk ook zijn kracht in kranten en nieuws. Een maatschappelijk probleem of situatie is ook goed daarmee te verwoorden of kan worden laten zien in stappen. Een ongeluk die een paar dagen eerder is gebeurt kan visueel goed in kaart worden gebracht doormiddel van een informatie waar het aflezen van exacte gegevens van belang is. De keuze van de infographic hangt vooral af van de mate van de abstractie van de informatie.

Met alleen de informatie die je hebt kan je niet zomaar iets overbrengen. Ook hiërarchische variabelen kunnen een middel zijn van ondersteunende beeldelementen zoals kleur, vorm, grootte, lijnen en kaders in een infographic of pictogram. Zo worden in alledaagse ontwerpen ook andere beeldmiddelen gebruikt om zich te laten inspireren. Om een product te kunnen ontwerpen is het goed om kritisch naar visuele alledaagse producten te kijken. Een grote groep ontwerpers stelt zijn prioriteiten echter heel anders: zelfexpressie, creativiteit en experimenteren. Want iets wat je ontwerpt zonder inhoud heeft geen vorm.

Paul Mijksenaar is een Nederlandse ontwerper van visuele informatie, in 1986 oprichter en sindsdien directeur van het information design consultancybureau Mijksenaar, en van 1992 tot 2007 professor Vormgeving Visuele Informatie aan de TU Delft faculteit Industrieel Ontwerpen.

Mijksenaar is gespecialiseerd in het ontwerp van complexe informatie interfaces, zoals bewegwijzeringssystemen voor luchthavens en stations. Hij schreef en illustreerde meerdere boeken, waaronder: Visual Function: A Brief Introduction to Information Design, Princeton Architectural Press 1997, en Open Here: The Art of Visual Instruction, met Piet Westendorp, Thames and Hudson 1999. Hij werkte ook mee aan de door Steven Spielberg geregisseerde film The Terminal uit 2004.

Algemene Kunstgeschiedenis

Leonardo da Vinci was een geweldige schilder der natuur, goede ordening, betere compositie, juiste verhoudingen, waardoor zijn figuren beweging en adem krijgen. Leonardo maakte ook een aantal kleine werken die hij voltooid heeft. Ik dacht dat hij alleen groot werk maakte. Heb zijn werk in Parijs gezien (Louvre) zoals de Mona Lise en zijn hoge schilderkunst in Rome (Vaticaan). Wat ik niet wist is dat Leonardo zijn werken vaak onvoltooid bleven net als de gebouwen die hij ontwierp en zijn geillustreerde aantekeningen over kunsttheorie, anatomie, history en vogels.

Zo heb Da Vinci alleen leren kennen door zijn schilderkunst. Het blijkt dat deze man ook een grote interesse had voor natuurverschijnselen. Maar ook zijn verlangen om de structuur van het menselijk lichaam te tekenen. Zo zie ik deze man ook als een wetenschapper op het gebied van dier en mens. In zijn schilderijen nam hij ook zijn interesse voor planten, anatomie en het organisch leven mee om volgens een soortgelijk systeem te bouwen zodat er geen begin of eindpunten zijn, geen scherpe overgangen.

Nu denk je dat Leonardo het alleen bij schilderen houdt maar ook hij had in zijn tijd een nieuwe manier van schilderen uitgevonden. Dit is al snel een Europese schilderkunst geworden. Het ‘chiaroscuro’ (licht en donker in verschillende gradaties, zodat er een effect van relief of modele ontstaan), het ‘sfumato’ (wazige, zachte kleurovergang) en de luchtperspectief, waarbij de afstand wordt aangegeven door gradaties van tinten en gedempte kleurtegenstellingen. Leonardo geeft een beeld van figuren in een landschap dat dichter bij de visuele waarnaming staat. Dat vindt ik heel mooi aan zijn werk.

pp.466-469: Leonardo Davinci; i.v.m. anatomie en sfumato;

Hugh Honour, John Fleming. Algemene Kunstgeschiedenis. 16de herziene druk.
• Leonardo Davinci, Vaasschilderkunst en Prentkunst.

pp.143-145: Vaasschilderkunst; i.v.m. onderscheid zwartfigurig roodfigurig;

De meeste vaasschilderingen en decoraties werden gemaakt door de Grieken. Voor mij was het nieuw en interessant om te lezen waarvoor ze die vaasschilderingen vaak maakte. Uit dit stuk blijkt dat de decoraties op vaatwerk voor huishoudelijk gebruik (voor lichaamsverzorging, drinkpartijen en dergelijke), en bestemd waren voor begrafenis of giften.

Op de vazen werden vaak verhalen van mensen afgebeeld van hun dagelijks leven. Maar ook fabeldieren over de Olympische goden en liefdesscènes van zowel hetero als homoseksuele aard. Zo werden in de zesde eeuw voor v.Ch de figuren zwart afgebeeld op een oranje-rode ondergrond. Deze vazen waren de een Griekse vondst en had een lange procedure die gecreëerd werd door abusievelijk glazuur , bekend als 'slip'. Zo waren er dus technieken om zwartfigurige (zesde eeuw v.Chr.) en roodfigurige (vijfde eeuw v.Chr.) vazen te maken.

Uit het stuk werd er ook vermeld dat de vazen begin van de vijfde eeuw nog wel toegepast worden voor traditionele feesten. De vazen die met olie gevuld werden zouden naar de winnaars van de Panathenaeische spelen gaan. Het is jammer dat deze mooie vazen bijna niet meer heel zijn of bestaan. Door een kwetsbaarheid zijn er maar een paar opgedoken en te zien in museums.

Portret Leonardo Davinci

Bewegwijzering Schiphol

Screenshots uit het boek

pp.6-7: Prentkunst; i.v.m. reproductietechnieken;

In dit stuk komt prentkunst aan het woord. Eerlijk gezegd heb ik nog nooit van deze term gehoord. Wel wat van houtsnede wat voor prentkunst bestond. Ik ben erachter gekomen dat bij prenten het de bedoeling is om van 1 ontwerp een aantal kopieën af te drukken op vellen papier, zijde of ander materiaal wat inkt absorbeert.

Zo werd de houtsnede wat voor mij wel bekend is gebruikt in China in de zevende eeuw. In die tijd bedrukte ze afbeeldingen van Boeddha en religieuze afbeeldingen. Door de jaren heen zijn er veel methodes ontwikkeld in Europa. Zo zou er in de vijftiende eeuw prenten gemaakt worden met diepdruk met metalen platen. En rond de zestiende eeuw het tekenen van het ontwerp door te snijden of graveren. Ook een paar jaar laten in de negentiende eeuw zouden kunstenaars ook prenten met de lithografische methode maken, waarbij men met een vet krijgt op steen tekent.

Prentkunst kan ik dus zien als verschillende methodes. Houtsnede, gravures, etsen en lithografieën die door 1 hand zijn ontworpen en uitgevoerd. Het is leuk dat dit ook weer terug komt om de academie.

Suzanna Héman. ‘Sol is our Spinoza’.

Vrijheidsdenker Sol LeWitt is een sociaal, actief en intellectuele filosoof. In de twintigste eeuw kwam LeWitt op voor een nieuwe vrijheid op het gebied van beeldende kunst. Zijn gedachten formuleerde hij onder andere in de statements die hij in 1969 publiceerde onder de titel 'Sentences on Conceptual Art'.

Sol LeWitt is een man die inspirerend is in het zoeken naar de juiste verhoudingen binnen kunst. Hij is zeer analytisch betrokken en onderzoekt zoveel mogelijk nieuwe benaderingswijzen. Hij zit altijd in een groot en interessant onderzoek. Uitvoering is denk ik altijd belangrijk geweest om te kunnen spreken over zijn werken. Met zijn publicatie Sentences laat hij belangrijke aspecten van de beeldende kunst zien met behulp van taal.

Bijvoorbeeld: 6. Om zich open te stellen voor nieuwe ervaringen moet men openstaan om een onlogische keuze te maken en deze tot het eindresultaat ervan volgen. Of: 18. Er is niets anders nodig dan de eigen weg te vervolgen, of het ook op die manier begrepen wordt, is niet het probleem van de kunstenaar.
Ik denk dat je deze opgesomde zinnen wel kan gebruiken in mijn eigen praktijk van nu. Ze zijn nog steeds van deze tijd en wellicht noodzakelijk om stappen te nemen in je leefzone.

Conceptuele kunst in Nederland en België 1965-1975

Jan Tschichold. ‘Penguin Composition Rules’.

Penguin gaat over een samenstelling van richtlijnen in het gebruik van pagina's en typografie. Als grafisch ontwerper ben je bewust bezig met deze twee richtlijnen in een ontwerp. Dit PDF geeft mij typografische instructies over verschillende mogelijkheden. Erg interessant en zeker iets wat ik kan gebruiken.

Zelf vind ik het lastig om regels vast te leggen tijdens het ontwerpen. Het is goed om de basis principes te leren die hierin staan vermeld. Je zou dit kunnen zien als een manifest hoe je een boek moet opmaken met behulp van die richtlijnen en tips.

Screenshot uit het boek

Slechts door de tijd wordt de tijd overwonnen.

Tijd is maar een vreemd begrip. Uit dit verhaal blijkt dat het nog steeds niet te achterhalen is of tijd is ontstaan vanuit god of door een explosie. Volgens de Big Bang theorie was er daarvoor nog geen sprake van ruimte en tijd.

Maar hoe staan wij als mens tegenover tijd. Wij als mens meten de tijd aan de hand van gebeurtenissen die zich voordoen: de zon, de maan en de seizoenen. Een kalender zou ons staande houden. Ook de indeling van maanden, weken, dagen en uren. Ik wist niet dat het 60 minuten durende uur afkomstig is van Sumerianen. Dat heb ik uit dit stuk geleerd.

Ook al wordt het lastig beschreven tijd is iets als een stroming van tijd wat gerelateerd staat aan zichzelf. Wij observeren niet maar passeren de tijd. Mooie woorden: Wat wij waarnemen, is dat latere standen van zaken in de wereld verschillen van eerdere standen van zaken, zoals wij die ons herinneren. Tijd blijft iets belangrijks in het leven. Het stuurt je leven in de goede of slechte richting.

Joop Beljon. 'Zo doe je dat'

Zon en regen.

De plek waar je iets wilt bouwen heeft vaak met de omgeving te maken. Invloed en klimaat is evident en de keuze van materiaal ook. Zo moet je ook denken aan vorm en kleur. Wat past bij de juiste cultuur en bij de mens in de omgeving. Op een evenaar zou je nooit iglo's tegen gaan komen.

Lay-out

Iets wat klein is hoeft niet lelijk te zijn. Nee vaak wordt het gezien als een magische aantrekkingskracht om naar te kijken. Kijk maar naar het Madurodam-effect. Iedereen is er gek op. Maar wat zegt een stukje grond waar op gebouwd mag worden nou. Mensen houden nou eenmaal van merktekens en sporen om landrovertje te spelen.

Setting

De complementaire setting, twee woorden die elkaar aanvullen. Een setting kan tot stand komen zonder vooropgezette bedoelingen. Het kan zomaar spontaan ontstaan. Zo hebben architecten meer te maken met meer spontane settings. Je moet weten waar je iets wilt ontwerpen maar ook rekening houden met de natuur en omgeving.

Trap

Het zou je niet verbazen maar het woord trap wordt nog best veel gebruikt in verhalen. Zo zijn er verhalen dat een trap je naar de hemel kan dragen. En stelen acrobaten altijd de show met de touwladders. En wat is Rome zonder zijn Spaanse Trappen.

Poort

Een poort naar de hemel of een poort naar de hel. Het is spannend welke je kiest want onder een poort door lopen houden wij nieuwsgierige mensen wel van. In het leven is de poort of boog ook niet uit het mensenbeeld te denken. Kijk maar naar de kinderen die mooie bogen maken om onderdoor te rennen of dronken feestjes waar je onder elkaar gebogen armen moet zakken.

Ruïne

De wereld bestaat niet zonder ruïnes. En zonder dat bestaat er geen mens. Want ruïnes ontstaan door de mens omdat wij stervelingen er bij het klimmen het er alleen maar mooier van maken. De ruïne heeft een soort aantrekkingskracht. Slijten, barsten, scheuren en afbladderingen het gaat allemaal gepaard met een zekere schoonheid.

Kooi

Door meer te ontdekken en te zien moet je een reisdoel hebben. Zo komt er aan mooie dingen zijn nooit een einde. Dit kan je goed in je werk betrekken. Werk wat meestal tot stand komt door godsdienst, politiek, mode of tijdsgeest. Verder wordt het woord "kooi" uitgelegd dat mensen bij dit woord veel dingen associëren. De meeste denken aan een dierenkooi of aan hoe zij zichzelf in hun persoonlijke omstandigheden gekooid voelen.

De weg

Zouden wegen duidelijk te volgen zijn al zouden ze met kleuren aangetoond worden. Dat de blauwe lijn naar het zwembad lijnt en de groene naar sportvelden. Een bestemming vinden is na enkele kilometers lastig als je gekruist zou worden door andere kleuren. Wegen worden op een andere manier gevisualiseerd en is op deze manier verassend en dramatisch. Voor vele kunstenaars kan dit een grote rol spelen in zijn ontwikkeling van kijken. Zo is het zoeken en kijken net als in een doolhof.

Artes funerales

Waardige monumenten blijven een symbool of teken voor rouw en trots. De dingen van dood en rouw komt ons minder gepast voor. Toch heeft de geschiedenis uit de twintigste eeuw veel te verdragen gehad met het recordaantal gesneuvelde en gemartelde mensen. Zo kan het plotseling zijn dat op de ene dag het zwarte rouwvelours omlaag hangt en verdriet voor korte duur is.

Lichamelijk

Als persoon kan je een lichamelijk aantrekkingskracht hebben. Een kracht van aanwezigheid of een uitgesproken aantrekking tot anderen. Je hoeft niet groot, lang of een zware stem te hebben om aanwezig te zijn je kan met je manier van lichaamstaal of een mening ook ver komen.

De zevende sluier

Ons lichaam zendt erotische signalen af. Die zijn fundamenteel voor ons bestaan. Zo is er voor veel mensen de cello. Een erotische vorm waar we vaak niet helder van bewust zijn. Maar je kan het ook zo zien dat erotiek een product is van de verbeeldingskracht en iedereen er wel eens mee te maken heeft.

Gestalt

Het uiterlijk is het innerlijk en vergelijkbaar met andere vormfuncties. Een gestalt staat eigenlijk voor opperste functie, identiteit en onontkoombaarheid. Eigenlijk is het ook maar een ordenend beginsel wat bijna in elk boek over design wordt genoemd. Zelf wordt ik er niet wijzer van.